De EU AI Act is er.
Is jouw bedrijf klaar?
Wat de nieuwe Europese AI-wet betekent voor jouw dagelijkse AI-gebruik — en wat je vandaag al moet regelen.
Je gebruikt ze dagelijks: ChatGPT voor e-mails, een tool die cv's doorzoekt, software die klanten te woord staat. Misschien zonder er bij na te denken. Dat kan vanaf nu niet meer.
De EU AI Act is de eerste uitgebreide AI-wet ter wereld — en hij geldt voor jou. Geen abstracte regelgeving voor grote techbedrijven. Geen vage toekomstmuziek. De wet ging op 2 februari 2025 deels in, en de komende twee jaar volgen de meeste andere verplichtingen.
Als MKB-bedrijf dat AI inzet ben jij een gebruiker (juridisch: "deployer") — met concrete verplichtingen, aantoonbare verantwoordelijkheid, en serieuze boetes als het misgaat.
Dit artikel legt het voor je uit: wat de EU AI Act is, waarom hij bestaat, welke verplichtingen nu al gelden, en wat je vandaag kunt doen. Zonder juridisch jargon.
De eerste AI-wet ter wereld. En hij geldt voor jou.
De EU AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) is Europese wetgeving die regelt hoe AI veilig en verantwoord mag worden ingezet. De wet werkt op basis van risico: hoe groter de impact op mensen, hoe strenger de regels.
De gedachte is simpel. AI kan enorm veel goeds doen — maar ook echt schade aanrichten. Een recruitmenttool die onbewust vrouwen of mensen met een migratieachtergrond stelselmatig lager scoort. Een kredietbeoordeling die iemand automatisch afwijst zonder menselijke check. Een chatbot die mensen manipuleert. De EU AI Act zet grenzen aan die risico's.
Wat maakt deze wet anders dan de AVG? De AVG regelt data. De EU AI Act regelt AI-systemen. Ze overlappen — want AI verwerkt vaak persoonsgegevens — maar de EU AI Act gaat verder: het gaat over het gedrag van het systeem zelf, de menselijke controle erop, en de verantwoordingsplicht van iedereen die het gebruikt.
Niet alle AI is gelijk. Dit is hoe de wet indeelt.
De EU AI Act deelt AI-toepassingen in vier categorieën in. Je rechten en verplichtingen hangen volledig af van de categorie waarin jouw gebruik valt.
Verboden AI
Emotieherkenning op de werkplek. Social scoring. Manipulatieve AI. Biometrische categorisatie. Al verboden per 2 februari 2025. Geen uitzonderingen.
Hoog-risico AI
CV-screening, prestatiebeoordeling medewerkers, kredietscoring van personen, digitaal toezicht bij toetsen. Zware verplichtingen. Deadline: 2 december 2027.
Transparantie-AI
Chatbots, AI-gegenereerde content. De gebruiker moet weten dat hij met AI communiceert. Deadline: 2 augustus 2026.
Minimaal risico
Spamfilters, planningstools, interne AI-assistenten. Geen specifieke verplichtingen — maar de AI-basiskennis-plicht voor medewerkers geldt voor iedereen.
De categorie hangt niet af van de tool zelf, maar van hoe je hem gebruikt. ChatGPT voor het schrijven van een nieuwsbrief: minimaal risico. Diezelfde ChatGPT om cv's te beoordelen en kandidaten te selecteren: hoog-risico. Een wervingssoftware zonder AI-ranking: minimaal risico. Diezelfde wervingssoftware met AI-ranking aan: hoog-risico.
Concreet: wat betekent dit voor jouw bedrijf?
Als MKB-bedrijf ben jij in de meeste gevallen de organisatie die de AI inzet — degene die AI-tools van anderen gebruikt in zijn eigen processen. Dat brengt specifieke verplichtingen mee. Je hoeft de technologie niet te bouwen, maar je bent wél verantwoordelijk voor hoe je hem inzet.
Gebruik je wervingssoftware met AI?
Tools als Recruitee, Teamtailor, LinkedIn Recruiter of Workday die cv's rangschikken of kandidaten aanbevelen vallen onder hoog-risico AI. Je bent verplicht om een logboek bij te houden, menselijk toezicht te borgen, kandidaten te informeren en je leverancier te controleren op naleving. En: het verbod op emotieherkenning geldt nu al. HireVue's oude gezichtsanalyse-feature is al verboden per 2 februari 2025 — als je hem nog actief hebt, zet hem dan vandaag uit.
Gebruik je een chatbot richting klanten?
Dan geldt de meldingsplicht (gebruiker moet weten dat hij met AI praat) per 2 augustus 2026. Je chatbot moet zichzelf kenbaar maken als AI. De deadline staat vast — dit is niet uitgesteld door de recente Digital Omnibus-aanpassingen van mei 2026.
Gebruik je AI voor kredietbeoordeling?
Dan zit je altijd in hoog-risico territorium. Denk aan achteraf-betalen-systemen (Klarna, Riverty), scoring-tools voor leningaanvragen, of verzekeringspremie-AI. Menselijk beroep is verplicht: een afgewezen klant moet altijd een mens om heroverweging kunnen vragen.
Gouden regel: de categorie hangt niet af van wat de leverancier de tool noemt. Een "talent insights dashboard" dat kandidaten rankt is hoog-risico — ongeacht het marketinglabel. Een "wellbeing scanner" die emoties detecteert is verboden.
Een snelle check? Zie in 60 seconden in welke risicocategorie jouw AI-gebruik valt.
Start de EU AI Act Check →Wat geldt wanneer?
Emotieherkenning, social scoring en manipulatieve AI zijn verboden. Medewerkers die AI-tools gebruiken moeten begrijpen wat de tool doet. Dit is nu al een wettelijke verplichting.
Chatbots moeten zichzelf kenbaar maken als AI. AI-gegenereerde content moet worden gelabeld. Niet uitgesteld — staat vast.
Nederland regelt wie er toezicht houdt. Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voor HR en onderwijs, financieel toezicht (AFM/DNB) voor financieel, zorg-inspectie (IGJ) voor zorg, Arbeidsinspectie (NLA) voor werkvloer-AI. Geen nieuwe verplichtingen — alleen duidelijkheid over het loket.
Het volledige regime voor hoog-risico AI: logboek, menselijk toezicht aantoonbaar, incidentregistratie, leverancierscheck, privacy-impactanalyse, werknemersnotificatie. Uitgesteld van augustus 2026 via het Digital Omnibus-akkoord — maar dit is de harde deadline.
Wat je vandaag kunt doen — en moet.
Je hoeft het naleving-dossier niet in één dag op orde te hebben. Maar er zijn dingen die nu al verplicht zijn, en dingen die de basis vormen voor alles wat daarna komt.
- 1Inventariseer je AI-toolstack. Maak een lijst van elke tool die je organisatie gebruikt: naam, leverancier, doel, welke medewerkers. Je kunt niet aan de regels voldoen voor wat je niet weet dat je hebt.
- 2Check op verboden features. Gebruikt een van je tools emotieherkenning, biometrische categorisatie of sentimentanalyse van medewerkers? Schakel dit direct uit. Dit is nu al verboden — boete tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde omzet.
- 3Brief je medewerkers. De AI-basiskennis-plicht geldt al. Medewerkers die AI-tools inzetten moeten begrijpen wat de tool doet, wat de beperkingen zijn, en wanneer ze de uitkomst niet mogen overnemen. Een gerichte briefing met handtekening volstaat.
- 4Controleer je chatbot. Staat er duidelijk bij dat de gebruiker met een AI communiceert? Zo niet: dit moet uiterlijk augustus 2026 in orde zijn. Drie maanden gaat snel.
- 5Vraag leveranciersdocumentatie op. Gebruik je AI voor recruitment, prestatiebeheer of kredietscoring? Vraag je leverancier nu al om een verklaring dat de tool aan de wet voldoet. Leveranciers die hier niet op reageren zijn een risico voor jou.
- 6Documenteer je redenering. Je hoeft niet zeker te zijn van de classificatie — maar je moet kunnen aantonen dat je er serieus naar hebt gekeken. Dat beschermt je bij een audit, ook als de regels later nog worden aangescherpt.
De boetes zijn niet symbolisch.
De EU AI Act hanteert drie boeteschijven. Het zijn maxima — maar de Autoriteit Persoonsgegevens heeft al een dedicated AI-toezichtteam aangesteld en is operationeel.
(emotieherkenning, social scoring)
niet conform ingezet
aan toezichthouder
Als MKB betaal je altijd het laagste van het vaste bedrag of het percentage van je omzet. Maar ook 1% van een bedrijf met €5 miljoen omzet is €50.000. En dat is alleen de boete — de reputatieschade bij een klacht van een afgewezen sollicitant of een gedupeerde klant telt zwaarder.
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een dedicated AI-bestuurder aangesteld. Het toezicht is niet hypothetisch. Het is operationeel.
Wat regelt Nederland extra?
Nederland implementeert de EU AI Act via de Uitvoeringswet AI-verordening (UAIV). Drie dingen die specifiek voor Nederland gelden:
Geen extra verplichtingen
Nederland legt geen aanvullende regels op bovenop de EU-wet. Geen hogere boetes, geen extra meldverplichtingen. Wat Europa zegt is wat geldt.
Nationale sandbox — kans voor MKB
Nederland richt een experimenteerruimte in voor bedrijven die nieuwe AI-toepassingen willen testen. MKB en start-ups krijgen prioriteitstoegang. Je kunt instappen zonder direct boeterisico, met begeleiding van toezichthouders. Operationeel per uiterlijk 2 augustus 2026. Aanmelden via rdi.nl.
AI-kennis: hersteltermijn, geen directe boete
Als je de AI-basiskennis-plicht nog niet hebt ingevuld, krijg je in Nederland eerst een hersteltermijn voordat er een boete volgt. Dat is milder — maar het betekent niet dat je er niets mee hoeft te doen. Je bent nu al in overtreding als je niets hebt geregeld.
Is jouw bedrijf klaar voor de EU AI Act?
60-seconden zelftest. Direct rapport per categorie. Gratis, geen account nodig.
Start de EU AI Act Check →Veelgestelde vragen
Geldt de EU AI Act ook voor mijn MKB-bedrijf?
Ja. Als je AI-tools inzet in je bedrijfsprocessen — recruitment, klantcontact, kredietbeoordeling, content-generatie — ben je een gebruiker in de zin van de wet en heb je concrete verplichtingen. De omvang van je bedrijf bepaalt niet of de wet geldt, maar wel hoe streng de boete is.
Wat is het verschil tussen de EU AI Act en de AVG?
De AVG regelt persoonsgegevens. De EU AI Act regelt AI-systemen. Ze overlappen — want AI verwerkt vaak persoonsgegevens — maar de EU AI Act gaat verder over het gedrag van het systeem zelf, menselijk toezicht en verantwoording van iedereen die het gebruikt.
Wanneer moet ik wat in orde hebben?
Het verbod op emotieherkenning en social scoring + de AI-kennisplicht voor medewerkers gingen al in op 2 februari 2025. De meldingsplicht voor chatbots geldt vanaf 2 augustus 2026. De volledige hoog-risico-verplichtingen vanaf 2 december 2027.
Hoe weet ik in welke risicocategorie mijn AI-gebruik valt?
De categorie hangt af van hoe je een tool inzet, niet van wat de leverancier hem noemt. ChatGPT voor een nieuwsbrief is minimaal risico; ChatGPT voor cv-beoordeling is hoog-risico. Gebruik onze EU AI Act Check voor een snelle classificatie per use case.
Wat is de maximale boete?
Voor verboden AI: tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet. Voor niet-compliant hoog-risico-gebruik: tot €15M of 3%. Voor onjuiste informatie aan toezichthouders: tot €7,5M of 1%. Als MKB betaal je altijd het laagste van het vaste bedrag of het percentage.
Welke Nederlandse toezichthouder houdt toezicht op de EU AI Act?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) coördineert het AI-toezicht in Nederland en heeft een aparte AI-bestuurder aangesteld. Sectorale toezichthouders kijken naar specifieke domeinen: AFM en DNB voor financieel, IGJ voor zorg, Arbeidsinspectie (NLA) voor werkvloer-AI. De Nederlandse Uitvoeringswet (UAIV) wordt in Q4 2026 verwacht.